تولد

«باقر» فرزند «شیخ شریف قرشی نجفی» در سال 1344 ق. (1926 م.) در شهر "القاسم" از توابع "حله" در کشور عراق در آغوش خانواده علم و تقوا به دنیا آمد.

جد وی «مرحوم شیخ مهدی قرشی» از شاگردان «مرحوم میرزای بزرگ شیرازی» بود و خاندان القرشی (به فتح قاف و سکون یا فتح راء) یکی از خاندان‏های شناخته شده در نجف هستند. وجه تسمیه این خاندان به «قرشی» از آن روست که این خانواده اصالتاً اهل منطقه "شمس" شهر "کوت" و منتسب به عشیره‏ای به نام جعافره هستند و اگر کسی از این مناطق به نجف می‏آمد به او قرشی می‏گفتند.

پدر وی عالمی برجسته و معلم علوم دینی در شهر القاسم بود. باقر در دوران کودکی با مرگ مادر مواجه شد که برای وی ضایعه بزرگی بود.

تحصیل

از آنجا که در اوان کودکی باقر مدرسه رسمی وجود نداشت وی و برادرش ـ هادی ـ در مکتب و نزد علما و معلمان دینی که به جوانان و خردسالان علوم دینی تدریس می کردند به درس و تحصیل مشغول شد. وی پس از کسب مقدمات، برای تحصیل مراحل بالاتر به نجف اشرف رفت.

وی از سال 1380 هجری قمری به درس خارج فقه و اصول پرداخت و سالیان طولانی از محضر اساتید بزرگ نجف بهره برد. قرشی در این سال‏ها با تعمق و مشقت بسیار، کتب قدیمی و خطی که درباره تاریخ و فرهنگ اسلام بود را مطالعه کرد.

استادان

ادبیات عرب: شیخ کریم قفطان، شیخ حسین الخلیفه الاحسائی و برخی فضلا و علمای دیگر؛

منطق: شیخ محمد علی الدمشقی؛

بیان: علامه شیخ عباس مظفر؛

فقه و اصول سطح: سید موسی البعاج، شیخ بشیر عاملی و آیت الله العظمی سید محمود مرعشی نجفی.

خارج فقه و اصول: آیت الله العظمی خوئی، آیت الله العظمی شیخ محمد طاهر آل الشیخ راضی، شیخ محمد تقی الایروانی و آیت الله العظمی سید محسن حکیم.

تألیفات

عشق به تألیف و تصنیف از کودکی همراه باقرشریف بود؛ به طوری که وی در همان دوران آغاز تحصیل علم علم نحو دو کتاب ـ یکی در "شرح علم نحو" و دیگری در "شرح ابیات الفیه ابن مالک" ـ تألیف کرد. در دوران تحصیلات بالاتر نیز وی به نگارش دروس شیخ محمد طاهر راضی، آیت الله خوئی و دروس قبلی پرداخت و در کنار آن از تدریس علومی که با عشق و علاقه فراوان آموخته بود غفلت نکرد.

اما تألیفاتی که باقرشریف را به عنوان «علامه باقرشریف قرشی» شهره آفاق ساخت، کتبی است که درباره تاریخ و سیره اهل بیت عصمت و طهارت به رشته تحریر درآورد. برخی از این آثار به شرح زیر است:

1. زندگی محرر اعظم و رسول اکرم محمد (ص) در 3 جلد؛

2. موسوعه امیرالمؤمنین (ع) در 11 جلد؛

3. زندگی سیدة النساء فاطمه الزهرا (س)؛

4. زندگی امام حسن (ه) در 2 جلد.

5. زندگی امام حسین (ع) در 3 جلد.

6. زندگی امام زین العابدین (ع) در 2 جلد.

7. زندگی امام محمد الباقر (ع) در 2 جلد.

8. موسوعه امام جعفر الصادق (ع) در 7 جلد.

9. زندگی امام موسی بن جعفر (ع) در 2 جلد.

10. زندگی امام رضا (ع) در 2 جلد.

11. زندگی امام جواد(ع).

12. زندگی امام هادی(ع).

13. زندگی امام حسن عسکری (ع).

14. زندگی امام مهدی(عج).

15. عباس بن علی(ع) پیشوای کرامت و فداکاری در اسلام.

16. زندگی مسلم بن عقیل(ع)

17. حضرت زینب(س) نمونه جهاد در اسلام.

18. اهل بیت(ع) در قرآن

19. أهل البیت در سایه سنت نبوی؛

20. أخلاق النبی و أهل بیته.

وی همچنین کتبی در زمینه اسلام‏شناسی، تاریخ، فقه، منطق، ادبیات، فرهنگ و اجتماع به رشته تحریر درآورد؛ از جمله:

1. اجتماع سقیفه؛ خطیرترین حادثه تاریخ سیاسی اسلام؛

2. نظام سیاسی در اسلام؛

3. نظام تربیت در اسلام

4. النظام الاجتماعی فی الاسلام

5. نظام خانواده در اسلام

6. النظام الاقتصادی فی الاسلام

7. انظمه الحکم والاداره فی الاسلام

8. العمل و حقوق العامل فی الاسلام

9. هذه هی الشیعة

10. بحوث عقائدیه مقارنه

11. الشیعة والصحابه

12. السجود علی التربة الحسینیة

13. أضواء علی زیاره أهل القبور؛

14. سلامه القرآن من التحریف؛

15. الفقه الاسلامی تأسیس اصالته؛

16. تقریرات فقه و اصول آیت الله خوئی (به صورت خطی در کتابخانه امام حسن(ع) در نجف نگهداری می‏شود)؛

17. بررسی و تحلیلی درباره مختار ثقفی؛

18. شواهد ابن ناظم (در علم نحو) ؛

19. الدروس المنطقية.

خصوصيات تأليفات باقر شريف قرشی

1. شيخ باقر شريف قرشي توانست با توجه به اختناق شديدي که در عراق نسبت به چاپ کتاب هاي ديني به خصوص در زمان رژيم صدام وجود داشت به تأليف و چاپ کتاب هايي در زمينه اهل بيت (ع)، تشيع و عقايد اسلامي دست بزند. ايشان مي گويند: «به خاطر سانسور و نظارت شديد بر چاپخانه ها، براي نشر آثار ديني شيعه به برخي چاپخانه ها پول می‏دادم تا آثار را منتشر کنند ولی نام مؤسسات نشر لبنان، دمشق، قاهره و مانند آن را بزنند تا آثار منتشره ضبط نشود».

2. توجه مؤلف در نگارش تأليفات به مسائل و نيازهاي زمانه ويژگي ديگر تأليفات ايشان راجع به اهل بيت (ع) و ابعاد مختلف نظامات اسلامي مي باشد. به گونه اي که ايشان انگيزه اصلي خود از نگارش سيره الائمه الطاهرين (ع) را از زماني مي دانند که در گفتگويي با شهيد محمد باقر صدر از طرف شهيد چنين ذکر شد که کار علمي، موضوعي و روشمند در زمينه اهل بيت (عليهم السلام) صورت نگرفته است. و نيز زمان عبدالکريم قاسم که تفکرات کمونيستي در حال گسترش بود ايشان با مطالعات خود در اين زمينه به نگارش کتاب هاي مختلفي از جمله العمل و حقوق العامل في الاسلام، في انظمه الحکم و الاداره دست زدند.

3. مراجعه به کتاب هاي شيعه و سني و استنادات آن ها و پرهيز از مراجعه صرف به کتاب هاي شيعي از خصوصيت ديگر تأليفات ايشان به شمار مي رود.

4. با مراجعه به تأليفات ايشان در باره اهل بيت (ع) مي توان سبک بخصوصي از تاريخ نگاري را ملاحظه نمود. ايشان در تاريخ نگاري از مراجعه صرف به کتاب هاي تاريخي پرهيز کرده و مبناي کار خويش در تأليف تاريخ أهل بيت (ع) را احاديث و رواياتي که از آنان رسيده است قرار داده که با نثري روان نقل کرده و حوادث تاريخي را از دل آن بيرون مي کشد. که خود منبع مهمي در دستيابي خوانندگان به احاديث ائمه (ع) در زمينه هاي مختلف فقهي، علمي، سياسي و ... که به صورت هاي مختلف از ائمه (ع) به دست ما رسيده است به شمار مي رود. نويسنده حتي دعاهايي که معصومين (ع) در شرايط گوناگون ارائه داده اند را نيز آورده است.

5. علاوه بر اين که نقل و بررسي احاديث ابعاد مختلف زندگي اهل بيت (ع) را از زبان خود آنان براي خوانندگان روشن مي سازد، مؤلف به اوضاع زمانه به لحاظ سياسي، علمي، اجتماعي، اقتصادي، مذهبي و ... نيز توجه داشته و با دادن اطلاعاتي به خواننده، به بررسي جايگاه معصومين (ع) با توجه به روايات مي پردازد.

6. به لحاظ محتوايي نويسنده سعي در مطرح نمودن ابعاد تازه و مطرح نشده تاريخ معصومين (عليهم السلام) داشته اند. به عنوان نمونه ايشان به بعد ديگري از زندگي امام سجاد (ع) که علاوه بر زهد، باني تمدن اسلامي و سازنده دوباره اسلام بودند پرداخته و اين که اين امام شهر مدينه را مرکزي علمي ساختند، و تحليل اثر امام سجاد (ع) در رساله الحقوق و صحيفه سجاديه، زندگي و حيات علمي امام (ع) از زمره آن است. ايشان در بخشي از کتاب خود در باره حيات علمي امام سجاد (ع) چنين آورده اند: «امام سجاد (ع) مسجد پيامبر (ص) را محل مرکز مدرسه خود قرار داد و در شبستان مسجد بحث و مذاکرات خود را برعلما و فقها القا مي فرمود و اين مباحث شامل علم فقه، تفسير، حديث، فلسفه، علم کلام و قوانين رفتار و اخلاق بود...».

7. تأليفات ايشان علاوه بر اين که ابعاد مختلف زندگي ائمه (ع) را نشان داده اطلاعات مهمي نيز راجع به اصحاب و شاگردان ائمه (ع) نيز به خوانندگان ارائه مي دهد که تلاش ايشان در رجال شناسي را نشان مي دهد.

8. ويژگي ديگر نگارش کتابهاي تاريخي اين مؤلف اين است که هر چند در ارائه اطلاعات تاريخي به احاديث و روايات رسيده از ائمه (ع) توجه خاص داشته است اما به نقل صرف آنان نيز اکتفا نکرده و به لحاظ صحت و سقم احاديث از روش حديث شناسي شيعه که بررسي راوي و روايت به لحاظ سندي و عقلاني است استفاده نموده است.

9. ايشان در جاي جاي بحث که به لحاظ تاريخي با ديدگاه هاي متفاوت و گاه متضاد روبرو هستيم آن ها را مطرح کرده و سپس به نقد و بررسي آراء مختلف پرداخته و آن چه به نظر مؤلف صحيح به نظر مي رسد ارائه گرديده است از جمله در باره تعداد همسران امام حسن (ع)، ولايتعهدي و شهادت امام رضا (ع) و مسائل مختلف ديگر.

10. يکي از مسائل مطرح در تاريخ اين است که آيا مي توان نويسنده کاملا بي طرف داشت يا خير؟ و از آن جايي که عقايد هر شخص خواه ناخواه در زاويه ديد گوينده و نويسنده تأثير مي گذارد ـ که البته داشتن زاويه ديد با طرفداري مغرضانه تفاوت دارد ـ در تأليفات شيخ باقر شريف قرشي ضمن اين که ايشان يک عالم شيعي بوده و استناد ايشان در تاريخنگاريشان به احاديث ائمه(ع) است ويژگي خاصي مي‏بينيم. بر خلاف روش برخي افراد و مکاتب که ابتدا ديدگاه خود را مشخص نموده و سپس با آوردن يک سري دلايل جريان مربوط به خود را به حق جلوه می‏دهند، ايشان سعي نموده اند حوادث تاريخي و تاريخ معصومين(ع) را با آوردن احاديث ائمه(ع) و دلايل عقلاني خود ارائه کرده وحقانيت آنان را اثبات نمايد.

مبارزه با تفکرات انحرافی

با شیوع تفکرات سوسیالیستی در کشورهای عربی، مرحوم قرشی کتبی راجع به معرفی اسلام و مقابله با کمونیسم در عراق نوشت و خود را فداکارانه در تقابل با «قاسم» رییس جمهور وقت عراق قرار داد و  از اسلام در مقابل تئوری های الحادی دفاع کرد.

تأسیس کتابخانه

ایشان فقط به تألیف و نشر بسنده نکرد بلکه به کمک برادرش ـ مرحوم آیت الله هادی شریف القرشی ـ کتابخانه امام حسن(ع) در شهر نجف اشرف را که کتب خطی و آثار گرانبهایی را در خود جای داده است تأسیس کرد و در خدمت محققین و پژوهشگران اسلامی قرار داد.